Autor: Michał Pfeifer, instruktor STS / ekspert operacji VLOS · DRONE4TECH (ośrodek wpisany do rejestru ULC). Dlaczego DRONE4TECH?

Scenariusz STS-01 (VLOS) wymaga zdefiniowania kontrolowanego obszaru naziemnego (KON) – strefy na ziemi, w której operator kontroluje obecność osób postronnych podczas lotu. KON to nie opcjonalny dodatek – jest elementem planu operacji, instrukcji operacyjnej (INOP) i oceny ryzyka na ziemi. Na szkoleniach STS-01 w DRONE4TECH uczymy projektować KON na mapie, przenosić go do terenu i prowadzić briefing z obserwatorami naziemnymi.

Operacje komercyjne wymagają STS i dokumentacji – bez szkolenia w wpisanym ośrodku ULC ryzykujesz odmowę ubezpieczyciela i kontrolę bez ważnych uprawnień.

Źródła prawne: Rozporządzenie (UE) 2019/947 · KSID – drony.gov.pl · Briefing dronowy ULC.

Po co operatorowi KON?

STS-01 pozwala na VLOS nad obszarem, gdzie ryzyko dla osób na ziemi jest kontrolowane – np. nad fragmentem zabudowy, placem budowy czy terenem eventowym. KON ogranicza ruch osób postronnych, definiuje linię barier (fizycznych lub organizacyjnych) i role obserwatorów. Bez KON (lub bez zwolnienia Prezesa ULC w jego miejsce – tymczasowo dla wybranych podmiotów służbowych) nie spełnisz warunków scenariusza STS-01.

Operator musi udokumentować, jak zapewni, że w czasie lotu w strefie KON nie pojawią się nieuprawnione osoby – albo że zostaną usunięte przed kontynuacją lotu. Pilot reaguje na sygnał „STOP” od obserwatora zgodnie z INOP.

Elementy planu KON – checklista operatora

1. Mapa i granice KON – współrzędne, wysokość terenu, przeszkody na ziemi i w pobliżu (drzewa, linie). Zapis w INOP i załączniku graficznym.
2. Punkty wjazdu i wyjazdu – kto kontroluje dostęp (obserwatorzy naziemni, stewardzi, ochrona). Procedura zamykania KON przed startem.
3. Strefa startu i lądowania – wewnątrz lub przy KON; oznakowanie, odległość od osób.
4. Łączność pilot–obserwator – radio PMR, procedura słowa „STOP”, potwierdzenie wstrzymania lotu.
5. Warunki wstrzymania lotu – intruz w KON, pogorszenie pogody, utrata łącza, wezwanie służb.

KON a zwolnienia ULC

Czasowe zwolnienia Prezesa ULC dla wybranych podmiotów (służby, infrastruktura krytyczna) mogą modyfikować wymagania dotyczące KON – nie zwalniają z oświadczenia STS w KSID ani z INOP. Jeśli KSID wymaga BSP klasy C5/C6, a sprzęt tego nie ma, oświadczenie można złożyć ręcznie do ULC (komunikat ULC 2026). Szczegóły: przepisy ULC 2026, INOP, oświadczenie przy zwolnieniach.

Projektowanie KON na mapie – krok po kroku

1. Narysuj granice operacji VLOS (gdzie pilot utrzymuje kontakt wzrokowy z BSP).
2. Wyznacz KON jako bufor na ziemi – typowo pod trasą lotu i strefą startu.
3. Oznacz punkty wejścia; przypisz obserwatorów z łącznością PMR.
4. Sprawdź wysokości terenu (model wysokościowy) – KON to obszar 2D z uwzględnieniem przeszkód.
5. Dołącz szkic do INOP i załącznika graficznego w KSID.

KON na placu budowy – przykład

Operator inspekcyjny ogrodza fragment placu, wyznacza strefę startu wewnątrz KON, ustawia dwóch obserwatorów przy bramach wjazdu. Pilot wykonuje VLOS nad rusztowaniem; przy wejściu ciężarówki poza plan obserwator woła „STOP”, pilot wstrzymuje lot. Taki scenariusz ćwiczymy na praktyce STS-01 w DRONE4TECH.

Dokumentacja dla ULC

KON musi być opisany w INOP w sposób weryfikowalny – współrzędne, wymiary, liczba obserwatorów, procedura komunikacji. Unikaj ogólników typu „obszar ogrodzony” bez wskazania, kto kontroluje dostęp.

Typowe błędy przy projektowaniu KON

• KON za mały – nie obejmuje strefy spadku BSP przy awarii.
• Brak obserwatorów przy punktach wejścia – intruz wchodzi bez reakcji.
• KON na mapie, ale brak fizycznych barier w terenie.
• Brak procedury komunikacji (PMR, telefon) między pilotem a obserwatorami.
• Jeden obserwator na zbyt duży obwód KON – nierealistyczna kontrola.

KON vs strefa startu

Strefa startu/lądowania powinna leżeć wewnątrz KON. Pilot nie powinien startować spoza ogrodzonego obszaru, gdy operacja STS-01 zakłada separację osób postronnych. W INOP opisz oba elementy: wymiary KON i wyznaczone stanowisko startowe.

Szkolenie KON w praktyce

Na kursie STS-01 kursanci sami projektują KON na mapie, ustawiają taśmy i ćwiczą procedurę STOP. To przygotowuje do realnych operacji u klienta – plac budowy, hala przemysłowa, event firmowy z ograniczonym dostępem.

Najczęstsze pytania